العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
325
شرح كشف المراد ( فارسى )
نعمت دائم است يا منقطع ، جواب مىدهيم كه هر دو ممكن است و اگر سؤال شود كه در آخرت به اهل بهشت البته عوض بايد داد به آنها كه فقير و مريض و ناقص الخلقه بودند در دنيا حال اگر عوض منقطع باشد چون از آنها بازستانند متألم مىشوند و در بهشت تألمى نيست جواب مىدهيم كه شايد عوضها را متفرق دهند كه از نبودن موقت آن تألم حاصل نشود و يا خداى تعالى تفضل كند و بيش از استحقاق ، عوض آن را دائم قرار دهد و اگر بپرسند كه شايد مظلوم اهل دوزخ و مستحق عقاب دائم باشد عوض به او چگونه بايد داد ؟ جواب مىدهيم كه از عذاب او كاسته مىشود بگونهاى كه بر وى ظاهر نشود كه تخفيف يافته و عوض ناقص را بر اوقات متفرق مىكنند چون لازم نيست كه مستحق عوض بداند كه نعمتى كه به او دادهاند عوض بلائى است كه در دنيا به او رسيده بلكه همان اندازه كه عوض به او رسيده كافى است مثلا فرعون را در برابر مشقاتى كه در راه آسايش رعيت خود مىكشيد عمر و ملك طولانى داد و او نه به خدا اقرار داشت و نه ميدانست كه اين ملك عوض آن مشقات است و اگر در عين عذاب عوض دهند كه او را ادراك تخفيف كند باز بلا اشكال است . ( مطلب هفتم ) بلا اشكال ثواب دائمى است امّا آيا عوض هم بايد دائمى باشد يا موقتى هم ممكن است ؟ . بعضى گويند : عوض بايد دائمى باشد ولى بعضى گويند : خير واجب نيست دائمى باشد و مختار ما همين است چون عوض مقتضاى عدل است و اگر عدل الهى به عوض غير دائم حاصل شود كافى است البته بايد به